日本語
English
नेपाली
※यो लेख २०१८ मा आयोजित "विद्यालय वा बालविकास केन्द्रको जीवनमा चिन्ता महसुस गर्दा, अभिभावकको मनोवृत्ति र प्रतिक्रिया" विषयक व्याख्यान र परामर्श कार्यक्रमको सामग्रीलाई सम्पादन गरी प्रस्तुत गरिएको हो।
※अंग्रेजी र चिनियाँ संस्करण उपलब्ध छ
"विद्यालय नजाने" को परिभाषा थाहा छ?
हाल, प्राथमिक र माध्यमिक विद्यालयको अनिवार्य शिक्षामा एक वर्षमा ३० दिन, छुट्टाछुट्टै भए पनि कुल ३० दिन बिदा लिने कुरा "विद्यालय नजाने" मानिन्छ। एक महिनामा औसतमा २, ३ दिन बिदा लिँदा विद्यालय नजानेको शंका गरिन्छ।
"विद्यालय नजाने" को इतिहास
शिक्षा मन्त्रालयले विद्यालय जान अस्वीकार गर्ने, विद्यालय नजाने बालबालिकाको तथ्यांक संकलन १९६६ देखि सुरु गरेको हो। त्यसअघि, बालबालिकाले विद्यालय नजानु सामान्य मानिन्थ्यो र यसलाई समस्या मानिएको थिएन।
तर, उद्योगको विकाससँगै, देशले म्यानुअल अनुसार काम गर्न सक्ने समान श्रमशक्ति चाहियो र विद्यालयहरूलाई त्यसको लागि माग गर्न थाल्यो। समान श्रमशक्ति, र ज्ञान र व्यवहार पनि समान हुनुपर्छ भन्ने चाहना बढ्दै गयो।
त्यो समयसम्म, बालबालिकाहरू कृषि, माछा मार्ने, र खानी जस्ता काम गर्ने ठाउँहरूमा सजिलो श्रम शक्ति थिए। त्यसैले विद्यालय छुटाउनु सामान्य कुरा थियो।
सुरुवातीका दिनहरूमा, एक वर्षमा ५० दिन छुट्टी लिएको कुरालाई समस्या मानिन्थ्यो। यो समय "अभिभावकको पालनपोषण गलत छ" "त्यो बच्चाको विद्यालयमा आउन गाह्रो हुने स्वभाव छ" भनेर विशेषज्ञहरूले सजिलै भन्थे। त्यसैले बच्चाले विद्यालय छुट्टी लिएको कुरा सबै परिवारको समस्या मानिन्थ्यो।
१९८० को दशकको अन्त्यतिर, विद्यालय नजाने बालबालिकाहरूको संख्या बढ्दै गयो। यस्तो अवस्थामा, यो समस्या अभिभावकको पालनपोषणको तरिकाले मात्र व्याख्या गर्न सकिँदैन।
यहाँ के परिवर्तनको कारण विद्यालय शिक्षा कडा भएको छ।
बालबालिकाको संख्या घट्दै गएको छ, र शिक्षाको सामग्री कडा हुँदै गएको छ। नतिजा सुधार्नको लागि निर्देशन कडा छ, तर विद्यार्थी निर्देशन पनि कडा हुँदै गएको छ, जसले गर्दा बालबालिकाहरू डर वा थकान महसुस गर्न थालेका छन्, यो ८० को दशकको अन्त्यबाट सुरु भएको हो।
१९९० को दशकमा प्रवेश गरेपछि, शिक्षा मन्त्रालयले विशेषज्ञहरूलाई सल्लाह माग्यो, जसले भने कि बच्चाहरूले विद्यालय छुटाउनुको कारण विद्यालयमा कठिनाइ हो। त्यसैले कुनै पनि बच्चाले विद्यालय जान अस्वीकार गर्न सक्छ वा विद्यालय नजाने अवस्था हुन सक्छ, र यो विद्यालयको समस्या हो भन्ने निष्कर्षमा पुगे।
शिक्षा कडा थियो वा प्रतिस्पर्धा तीव्र थियो, त्यसैले पक्कै पनि दुव्र्यवहार देखा पर्छ। त्यसपछि विद्यालयको अध्ययनलाई पछ्याउनको लागि, वा उच्च शिक्षा प्राप्त गर्नको लागि, ट्युसन वा अन्य कुराहरूको कारणले गर्दा, बच्चाहरूले वयस्कहरूको कामभन्दा लामो समयसम्म अध्ययन गर्नुपर्ने युगमा पुगेका छन्, जसले गर्दा विद्यालय नजाने बच्चाहरूको संख्या बढ्दै गयो।
विद्यालयले कसरी प्रतिक्रिया दियो
बालबालिकाको कुल संख्या घट्दै गएको छ। अर्कोतर्फ, शिक्षा मन्त्रालयले जति धेरै उपायहरू अपनायो, विद्यालय नगर्ने बालबालिकाको संख्या बढ्दै गयो।
किनभने यो बालबालिकाको दृष्टिकोणबाट होइन, विद्यालय शिक्षाको दृष्टिकोणबाट समाधान गरिएको थियो।
बालबालिका विद्यालयबाट टाढा रहनु विद्यालयको नेतृत्व क्षमतासँग सम्बन्धित छ, त्यसैले कुनै पनि तरिकाले बालबालिकालाई विद्यालयमा फर्काउन चाहन्छौं। बालबालिका दुव्र्यवहार, शिक्षकको अनुचित निर्देशन, र खेलकुदमा कडा वरिष्ठ-जूनियर सम्बन्धको कारणले पीडित छन्। साथै, आजकल बाबु-आमाको कामको सरुवा हुने हुँदा, विद्यालय परिवर्तनको संख्या बढिरहेको छ। विद्यालय परिवर्तन गर्नु भनेको सजिलै दुव्र्यवहारको लक्ष्य बन्नु हो।
विद्यालय नआउने समस्या विद्यालयको समस्या हो भनिन्छ, र संख्या बढ्दै जाँदा विद्यालयको शिक्षालाई प्रश्न गरिन्छ, त्यसैले परिणामस्वरूप जसरी पनि विद्यालय नआउने बालबालिकाको संख्या घटाउन खोज्नु नै विद्यालय नआउने समस्याको समाधान भएको छ।
किन नआएको भन्ने कारण पत्ता लगाएर समाधान गर्नु, अरू बच्चाहरूलाई पनि विद्यालय जान सजिलो बनाउनु, र अहिले छुट्टीमा रहेका बच्चाहरूलाई पनि फिर्ता आउन सजिलो बनाउनु नै मुख्य उपाय हो। छुट्टीमा रहेका बच्चाहरूलाई चाँडोभन्दा चाँडो विद्यालय फर्काउनको लागि, घर भ्रमण गर्नु, पत्र लेख्नु, साथीहरूलाई लिन पठाउनु जस्ता उपायहरू अपनाइएका थिए।
विद्यालयमा चोट लागेर, अब विद्यालयमा बस्ने ठाउँ छैन। बस्ने ठाउँ नभएको ठाउँमा बस्नु भनेको साँच्चै मनमा चोट लाग्नु र आत्मविश्वास गुमाउनु हो। एक पटक घरमा फर्किएर, त्यहाँ व्यवस्था मिलाएर, अब के गर्ने भन्ने अवस्थामा रहेका बच्चालाई, एक दिन पनि नबिराई विद्यालयमा फर्काउनको लागि उपायहरू गर्दै आएका छौं।
घाइते र असहज परिस्थितिमा रहेका बालबालिकाहरूलाई कुनै पनि हालतमा विद्यालयमा फर्काउन खोज्दा, "विद्यालय जान चाहन्न" भनेर भने पनि कसैले सुन्दैनन् र आराम गर्न पनि दिइँदैन।
यसरी विद्यालय जान्न चाहने र विद्यालय नजाने बालबालिकाहरूको संख्या बढ्दै गएको छ।
जारी छ
परामर्शदाता:
उचिदा रयोको
सन् ७३ देखि टोकियोका विभिन्न स्थानका स्वास्थ्य केन्द्रहरूमा परामर्श सेवा दिँदै आएको र ९८ देखि "बाल परामर्श कक्ष - मोमोको कोठा" सञ्चालन गर्दै, विद्यालय नजाने, अनुशासनहीनता, एकान्तवास जस्ता समस्याहरूको समूह परामर्श कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ। रिक्क्यो विश्वविद्यालयमा अंशकालिक प्राध्यापक, एनएचके रेडियोको टेलिफोन परामर्श "बालको मनोविज्ञान परामर्श" सल्लाहकारको अनुभव पनि छ। देशभरका बाल सर्कलहरू, विद्यालय नजाने बालबालिकाका अभिभावकहरूको समूह, बालविकास केन्द्रहरूमा पनि धेरै व्याख्यानहरू दिएका छन्। उनका पुस्तकहरूमा 'काउन्सेलर रियोकोको बालपालनको रहस्य', 'सानो बालबालिकाको जीवन र मनोविज्ञान Q&A', 'विद्यालय जान नचाहने बालबालिकाको समस्या' समावेश छन्।